Your browser does not support JavaScript!
Gerda Nothmann

Gerda Nothmann

Op 26 mei 1927 wordt in Berlijn in Duitsland Gerda Lina Nothmann geboren als oudste dochter van Max Nothmann en Adele Ginsberg.

Berlijn

Gerda groeit met haar jongere zusje Vera op in een warm gezin in Berlijn. Vanaf 1933 wordt Berlijn steeds grimmiger: Joden worden vaker slachtoffer van anti-Joodse maatregelen en het leven van familie Nothmann wordt zwaar. Ze proberen weg te komen uit Duitsland, maar dat blijkt onmogelijk. Via via lukt het wel om voor Gerda en Vera tijdelijke visa voor Nederland te krijgen en op 10 juni 1939 vertrekken de twee meisjes, dan 12 en 10 jaar oud, `voor een paar maanden' naar Nederland.

Via Breda naar Tilburg

Gerda en Vera komen op twee verschillende adressen in Breda terecht. Vera heeft het goed, maar Gerda voelt zich erg eenzaam. In februari 1940 kan Gerda terecht bij de familie Deen in Tilburg aan de Pelgrimsweg. Het gezin Deen bestaat uit `Pa', `Moekie', Helga (14) en Klaus (11). Gerda heeft het erg goed bij familie Deen. Ze wordt helemaal opgenomen in het gezin. Ze schrijft regelmatig over haar dagelijkse leven met haar ouders en Vera, die inmiddels weer terug is in Berlijn.

famNothmann-fit

Familie Nothmann, boven vlnr: Max Nothmann, Adele Ginsberg, onder: vlnr: Gerda, Vera

DeenNothmann-fit

Sneeuwpret

Gerda en Klaus lopen elke dag samen naar school in de Korte Schijfstraat, waar ook veel andere Joodse kinderen naar school gaan. Gerda en Klaus bouwen een hechte vriendschap met elkaar op. Ondanks de anti-Joodse maatregelen heeft familie Deen het goed. Ze hebben goed contact met niet-Joden en worden door hen geholpen.

Omdat meneer Deen lid is van de Joodse Raad hoeft zijn gezin lange tijd niet op transport. Inmiddels heeft Gerda bericht gekregen dat haar familie in Duitsland wel is gedeporteerd. Zij voelt zich daardoor diep ongelukkig.

Kamp Vught

Uiteindelijk ontkomt ook het gezin Deen op 1 juni 1943 niet aan deportatie naar concentratiekamp Vught. `Moekie' wordt benoemd als kamparts, Gerda wordt aangenomen bij de Philips-afdeling van Kamp Vught. Deze afdeling werkt voor Philips en geniet vele voordelen: zittend werk, extra eten en vooral bescherming tegen transport. Maar op 2 juli 1943 moet familie Deen naar doorgangskamp Westerbork. Van Daar worden zij op 13 juli gedeporteerd naar Sobibor, waar zij direkt na aankomst op 16 juli 1943 worden vergast. Gerda's ouders en zusje zijn vergast in Auschwitz in maart 1943.

Gerda blijft achter in Kamp Vught. Voor haar is  dit afscheid traumatisch: nadat zij eerst deel was van een familie, voelt zij zich nu volslagen en helemaal alleen.

Deportatie – een zwerftocht

De Philips-groep blijft nog lang in kamp Vught. Maar in juni 1944 wordt de groep in veewagens gedeporteerd naar concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz waar zij zeven weken blijven. Door bemiddeling van Philips worden de vrouwelijke leden van de groep door het bedrijf Telefunken in dienst genomen en naar werkkamp Reichenbach (D) vervoerd. Na de bombardementen op de Telefunkenfabriek eind januari 1945, begint de Philips-groep aan een dagenlange voettocht door de sneeuw en over bergen tot in Tsjechoslowakije. De tocht gaat verder in open kolenkarren naar een werkkamp in Westfalen (D).

Na vier weken wordt de Philips-groep weer vervoerd naar een werkkamp in Braunschweig (D). Na een week moeten ze weer in open kolenwagens verder. Tijdens dit transport worden veel Joden van de Philips-groep vermoord door meereizende criminelen. Gerda redt zich door Duits te spreken zodat zij niet als Jodin wordt herkend. Nabij Hamburg wordt de Philips-groep uit de trein gehaald. Na een paar dagen vertrekt de groep weer. Opnieuw in veekarren, maar deze keer met stro en de deuren wijd open. Het blijkt dat de oorlog voorbij is: 5 mei 1945. De trein rijdt naar Denemarken, de vrijheid tegemoet. Een zwerftocht van twee jaar langs zes kampen komt ten einde.

Herstel

De groep krijgt een warm onthaal en vertrekt naar Zweden om te herstellen. Gerda blijkt difterie te hebben en na een herstel van 21 maanden stapt Gerda op het vliegtuig naar de VS, naar een nieuw leven. Zij trouwt en krijgt twee dochters.

Na de oorlog

In 1965 bezoekt Gerda voor het eerst Nederland na de oorlog. Zij keert terug naar het huis aan de Pelgrimsweg, waar zij jarenlang bij familie Deen had gewoond.In 1990 komt Gerda opnieuw naar Nederland, ditmaal ontmoet zij Frits Philips en bedankt zij hem voor het redden van haar leven.

vreemdelingenpas-fit

Identiteitspas

Copyright Jardena Gil. 2018